Służby

https://pl.wikipedia.org/wiki/Agent_wp%C5%82ywu
http://www.kto-kogo.pl/
 

„Pipsztoki” – radiostacje do celów specjalnych

W listopadzie 1940 roku uruchomiono w miejscowości Stanmore koło Londynu Polskie Wojskowe Warsztaty Radiowe (PWWR) – Polish Wireless Research Unit zajmujące się naprawą i produkcją sprzętu radiotelegraficznego. Zatrudniały one naszych znakomitych przedwojennych radiotechników, którzy po klęsce wrześniowej przedostali się do Anglii. Głównym konstruktorem był inż. Tadeusz Heftman. Pracując przed wojną w firmie AVA, zaprojektował radiostację agenturalną dla Oddziału II Sztabu Naczelnego Wodza. Opuszczając Warszawę, zabrał ze sobą jeden z jej egzemplarzy wraz dokumentacją, który prawdopodobnie stał się wzorem dla całej serii radiostacji produkowanych przez PWWR.
Radiostacje do celów specjalnych miały spełniać następujące wymagania:
– posiadać zasięg od 200 do 1000 km
– mieć jak najmniejsze wymiary
– mieć mało skomplikowaną konstrukcję i być łatwe w obsłudze (nie wymagały specjalnego szkolenia personelu obsługującego oraz umożliwiały tylko pracę telegraficzną)
– posiadać dużą wytrzymałość na wstrząsy przy zrzutach na spadochronie.
– miały mieć możliwość zasilania z sieci, baterii akumulatorów i przetwornicy lub generatora o napędzie ręcznym.
Pierwszym efektem tych prac był aparat A-1 (AP-1). Składał się z nadajnika, odbiornika i prostownika zasilającego umieszczonych w metalowej skrzynce o wymiarach 10,2 x 20,3 x 25,4 cm. Nadajnik posiadał tylko 2 pokrętła strojeniowe, co przy nieznacznej stracie mocy użytecznej dawało większą gwarancję zestrojenia aparatu przez niewykwalifikowaną obsługę. Odbiornik posiadał 3 pokrętła strojeniowe. Aparat przystosowany był do pracy na krótkich antenach. Wszystkie niezbędne akcesoria tj. sznur zasilający, słuchawki i oscylatory kwarcowe oraz klucz nadawczy zamontowany na stałe na płycie czołowej mieściły się pod pokrywą aparatu.
Aparat A-3 (AP-3) nie różnił się niczym konstrukcyjnie od poprzednika, miał tylko zmieniony zakres częstotliwości, dzięki czemu udało się zwiększyć zasięg pracy na fali przyziemnej z 12-16 do 20km.
Model AP-4 powstał przez przekonstruowanie modelu A-3 do produkcji na szerszą skalę. Wzmocniono konstrukcję mechaniczną, co poprawiło wytrzymałość konstrukcji, ale spowodowało zwiększenie wymiarów i wagi aparatu.
Początkowo oprócz prowadzenia łączności z centralą w Anglii planowano wykorzystanie radiostacji do stworzenia sieci łączności w kraju. W praktyce okazało się, że znacznie łatwiej i bezpieczniej było nawiązywać łączność z bliską stacją przez odległą stację pośredniczącą, stąd model AP-2 zaprojektowano celem utrzymania łączności wyłącznie na falach odbitych i na duże odległości, a aparat AP-5 był jego wersją z poszerzonym zakresem częstotliwości.
AP-5 uważany jest za najbardziej udaną konstrukcję inż. Heftmana. Maksymalny zasięg tej stacji wynosił 1500 km. Zakres częstotliwości od 2 do 16 MHz w trzech podzakresach. Zbudowany na lampie 6L6 nadajnik pracował z mocą wyjściową 8-20W. Superheterodynowy odbiornik zawierał trzy lampy: 6K8, 6SJ7, 6SC7. W zasilaczu użyto lampy SZ4. Przejście z odbioru na nadawanie odbywało się poprzez naciśnięcie klucza telegraficznego. Wymiary – 28x21x10cm, ciężar – 6kg. AP-5 przystosowano do współpracy z anteną typu long wire o długości 13m z przeciwwagą i anteną typu dipol o długości ramion 2x5m lub 2x7m.
PWWR wyprodukowało ponad tysiąc urządzeń, z czego co najmniej sześćset zostało przekazanych władzom brytyjskim. O wysokiej jakości naszego sprzętu może świadczyć fakt, że używano go nadal w np. w Birmie w 1967 roku.
Oprócz opisanych urządzeń wytwórnia produkował też kilka innych modeli urządzeń radiowych.
Dziś obok archiwalnych zdjęć tych radiostacji prezentuję zrekonstruowany egzemplarz radiostacji AP-5 na planie filmowym.
Archiwalne zdjęcia Feliksa Konderko copyright by Mariusz Baran-Barański.
11202124_149707132054201_7856077499419895788_n 12274410_149706998720881_6259749521458053554_n 12279060_149707128720868_5924490357944238315_n 12295475_149707168720864_8655843296110836218_n 12301716_149706938720887_9217478846867162760_n 12308369_149707208720860_6277903326741888865_n 12308402_149706958720885_8563240945833746065_n 12310428_149706838720897_3006349436269875544_n 12316174_149707028720878_786668636619759860_n